4 loại tạp chất thường gặp trong khí nén và cách xử lý

4 loại tạp chất thường gặp trong khí nén bao gồm bụi bẩn, hơi nước, dầu và vi sinh vật, nếu không xử lý sẽ gây hại cho hệ thống. Hôm nay, bạn hãy cùng Thiết Bị Việt Á tìm hiểu chi tiết về từng loại tạp chất này và giải pháp loại bỏ hiệu quả, giúp khí nén luôn đạt tiêu chuẩn sạch, bảo vệ thiết bị và nâng cao hiệu suất vận hành.

Vai trò của chất lượng của khí nén

Chất lượng của khí nén giữ vai trò then chốt đối với người sử dụng, bởi chỉ cần khí nén lẫn tạp chất hay yếu tố gây ô nhiễm, sản phẩm cuối cùng có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng hoặc làm giảm tuổi thọ, hiệu suất của các thiết bị sử dụng khí nén.

Đặc biệt, trong các lĩnh vực yêu cầu mức độ sạch tuyệt đối như thực phẩm và dược phẩm, khí nén bắt buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe theo ISO 8573-1.

Các loại tạp chất thường gặp trong khí nén và cách xử lý

Để đảm bảo chất lượng khí nén và hiệu quả vận hành, cần loại bỏ 4 nhóm tạp chất chính dưới đây:

Bụi (hạt rắn)

• Nguồn gốc: Có mặt tự nhiên trong không khí, kích thước từ 0,001µm đến 50µm, hơn 80% nhỏ hơn 2µm nên dễ lọt qua bộ lọc. Bụi vào hệ thống từ nguồn khí đầu vào hoặc do ma sát bên trong thiết bị, đường ống.
• Tác hại: Gây tắc nghẽn, mài mòn chi tiết, giảm hiệu suất và tuổi thọ thiết bị, đặc biệt với các bộ phận có dung sai nhỏ. Khi trộn với nước, dầu, cặn sẽ làm tăng ô nhiễm trong hệ thống.
• Xử lý: Dùng bộ lọc trung gian hoặc bộ lọc sau máy sấy khí.

Nước (hơi nước)

• Nguồn gốc: Luôn tồn tại trong không khí, đi vào hệ thống từ nguồn khí đầu vào. Ở điều kiện thường, lượng nước trong khí nén khá lớn nhưng thường ở dạng hơi nên khó nhận thấy. Ví dụ: máy nén khí 100kW hút không khí 20°C, độ ẩm 60% có thể tạo ra 85 lít nước trong 8 giờ.
• Tác hại: Gây ăn mòn, rỉ sét, giảm hiệu suất và tuổi thọ thiết bị, tăng chi phí bảo trì, làm hỏng thành phẩm nếu lẫn vào sản phẩm.
• Xử lý: Dùng hệ thống sấy và tách nước như bộ làm mát, bộ tách nước ngưng, máy sấy khí (tách 90-95% lượng nước) kết hợp bộ lọc đường ống.

Dầu (vết dầu)

• Nguồn gốc: Tồn tại ở dạng hơi hoặc sương, thường xâm nhập từ dầu bôi trơn máy nén và đường ống. Hàm lượng dầu phụ thuộc vào loại, thiết kế và tuổi thọ máy nén. Với máy nén có dầu, khí đầu ra thường lẫn dầu; các dòng máy trục vít ngâm dầu hiện đại đã giảm lượng dầu xuống <3mg/m³ ở 20°C. Thông thường, mỗi 1m³ khí nén chứa 2,5-20mg dầu.
• Tác hại: Gây bẩn đường ống, giảm hiệu suất, hỏng thiết bị nhạy cảm, đặc biệt nghiêm trọng trong ngành thực phẩm và dược phẩm.
• Xử lý: Dùng bộ lọc carbon hoạt tính hoặc hệ thống lọc nhiều cấp trên đường ống.

Vi sinh vật (vi khuẩn, virus)

• Nguồn gốc: Phát triển khi khí nén ẩm hoặc không được làm khô, dầu và tạp chất là nguồn dinh dưỡng. Vi khuẩn thường có kích thước 0,2-4µm, virus 0,3-0,4µm.
• Tác hại: Nguy hiểm trong các ngành yêu cầu khí sạch, vì vi sinh vật có thể sinh sôi nhanh, gây ô nhiễm sản phẩm.
• Xử lý: Làm khô khí bằng máy sấy khí để ngưng tụ và tách ẩm, kết hợp bộ lọc đường ống nhiều cấp để loại bỏ dầu, nước và tạp chất còn lại.

Tiêu chuẩn chất lượng khí nén – ISO 8573-1

ISO 8573-1 là một trong những tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá chất lượng khí nén. Ở cấp 1, khí nén cần đáp ứng:

• Hạt rắn:
  • 0,1-0,5µm: tối đa 20.000 hạt/m³
  • 0,5-1,0µm: tối đa 400 hạt/m³
  • 1,0-5,0µm: tối đa 10 hạt/m³(Nếu có hạt >5,0µm, khí nén sẽ không đạt cấp 1-5)
• Điểm sương áp lực: nhỏ hơn -70°C
• Nồng độ dầu: nhỏ hơn 0,01 mg/m³

Việc kiểm soát tốt các thông số này giúp bảo vệ thiết bị, duy trì hiệu suất, đảm bảo chất lượng sản phẩm và an toàn cho quy trình sản xuất.

Kết luận

Như vậy, qua bài viết trên, chúng ta đã cùng tìm hiểu 4 loại tạp chất phổ biến trong khí nén và những phương pháp xử lý hiệu quả để bảo đảm chất lượng khí đầu ra. Việc kiểm soát tốt các yếu tố này không chỉ giúp hệ thống hoạt động ổn định mà còn kéo dài tuổi thọ thiết bị, giảm chi phí bảo dưỡng. Hy vọng những thông tin này sẽ hữu ích trong quá trình vận hành của bạn, và đừng quên để lại góp ý hoặc câu hỏi dưới phần bình luận để cùng trao đổi thêm.

Có thể quan tâm:

• Áp suất khí nén là gì? Các công thức tính áp suất khí nén phổ biến
• Động cơ khí nén là gì? Ứng dụng, đặc điểm và các loại động cơ khí nén

Ngô Văn Hùng